Γενικά:

Στην Κάλυμνο σύμφωνα με επίσημες καταγραφές αναφέρεται η ύπαρξη περίπου πενήντα (50) σπηλαίων.

Από αυτά τα σπήλαια άλλα είναι μικρά και άλλα μεγάλα. Ορισμένα από αυτά χρησιμοποιήθηκαν για κατοίκηση και για τόπους λατρείας, άλλα για αποθήκευση, για απόκρυψη και για αποκομιδή νερού.

Αρκετά σπήλαια είχαν συσχετισθεί με διάφορα επαγγέλματα στο νησί και έτσι συναντάμε σπήλαια με ποιμενικές χρήσεις αλλά και σπήλαια λατομεία.

Η πρώτη συστηματική σπηλαιολογική έρευνα στην Κάλυμνο έγινε στην δεκαετία του ΄50 από την Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρία ( Ε.Σ.Ε ).

Θρύλος & Ιστορία:

Εκτός όμως από τα σπήλαια που προαναφέρθηκαν, το νησί διαθέτει και αξιόλογα τουριστικά σπήλαια. Ένα από αυτά, το σπήλαιο της Κεφάλας ή « σπήλαιο του Διός » αυτή τη στιγμή διαθέτει την απαραίτητη υποδομή για τουριστικές επισκέψεις.
Ένας θρύλος ήθελε το σπήλαιο κρησφύγετο πειρατών και τις καλόγριες γειτονικού μοναστηριού να ανακαλύπτουν σ’ αυτό πολλές χρυσές λίρες.
Το σπήλαιο της Κεφάλας ή του Διός ανακαλύφθηκε επίσημα το 1960 και εξερευνήθηκε για πρώτη φορά το 1961 από τον ωκεανογράφο Αναστάσιο Χριστομάνο. Το 1977 αποστολή της Ε.Σ.Ε χαρτογραφεί το σπήλαιο.
Το 2004 το σπήλαιο της Κεφάλας είναι ένα από τα πρώτα σπήλαια της Ελλάδος στα οποία γίνεται τοπογραφικό σχέδιο με laser scanner.

Περιγραφή:

Χαρακτηρίζεται ως αξιόλογο τουριστικά γιατί είναι πλούσια στολισμένο με κολώνες, σταλαγμίτες διαφορετικού ύψους και αμέτρητους λεπτούς σταλακτίτες στην οροφή. Στην είσοδο του σπηλαίου υπάρχει η πρώτη αίθουσα διαστάσεων 13μ Χ 7μ και ύψους 1,50μ από την οποία οδηγούμαστε με κατηφορικό διάδρομο μήκους 5μ στον κεντρικό θάλαμο διαστάσεων 10μ Χ 22μ και ύψους 6μ. Ανατολικά του κεντρικού θαλάμου ακολουθώντας πολύ ανηφορικό διάδρομο υπάρχει και άλλη αίθουσα, μικρότερων διαστάσεων, πλούσια διακοσμημένη η οποία καταλήγει στην είσοδο.

Η συνολική έκταση της σπηλιάς, επισκέψιμη και μη, είναι περίπου 1.000 τ.μ, το μήκος των διαδρόμων περίπου 200μ και το μεγαλύτερο βάθος του σπηλαίου φτάνει τα 15μ (από την είσοδο).
Η είσοδος του σπηλαίου βρίσκεται σε υψόμετρο 105μ από την Θάλασσα.



Γενικά το σπήλαιο χαρακτηρίζεται εύκολο για επισκέπτες κάθε ηλικίας.

Ώρες και ημέρες επισκέψεων:

Καθημερινά 08:00 – 15:00 εκτός Κυριακής. Είσοδος ελεύθερη.

Πρόσβαση από στεριά:

Κατευθυνόμαστε προς το Ν ΝΑ τμήμα του νησιού προς τα χωριά Βοθύνοι και Βλυχάδια. Από τους Βοθύνους ακολουθούμε την διαδρομή προς την Μονή της Αγίας Αικατερίνης ( Υπάρχει σχετική μικρή πινακίδα μετά από mini market σε διαχωριστική νησίδα ).Το σπήλαιο βρίσκεται σε απόσταση 1.300μ Ν ΝΔ της μονής της Αγίας Αικατερίνης. Ακολουθούμε αρχικά τον τσιμεντένιο ανηφορικό δρόμο δεξιά της εισόδου της μονής. Στην συνέχεια ο δρόμος γίνεται χωματόδρομος αρχικά ελάχιστα ανηφορικός και στην συνέχεια επίπεδος. Από το τελευταίο επίπεδο σημείο του χωματόδρομου έχουμε πανοραμική θέα με το νησί της Κω αριστερά (Ν ΝΑ) και  το νησί Νερά ευθεία μπροστά (Ν). Από το σημείο αυτό ο χωματόδρομος γίνεται κατηφορικός, αρχικά προς τα αριστερά και στην συνέχεια δεξιά και αφού προσπεράσουμε πέτρινο σπίτι στα δεξιά μας καταλήγουμε στο τέλος του χωματόδρομου μπροστά από την είσοδο του τελευταίου σπιτιού στην κορυφή μικρού λοφίσκου. Από την δεξιά πλευρά του σπιτιού ακολουθούμε ευδιάκριτο μονοπάτι κατηφορικό περίπου 70μ στην δεξιά πλευρά ρεματιάς και αφού προσπεράσουμε το μικρό εικονοστάσι συνεχίζουμε για λίγα μέτρα αριστερά και μετά πάλι δεξιά και προς τα πάνω για την είσοδο του σπηλαίου. Από την μονή της Αγίας Αικατερίνης υπάρχουν ταμπέλες για τη διευκόλυνση των επισκεπτών. Δυνατή η πρόσβαση με αυτοκίνητο, δύσκολη με μοτοποδήλατο λόγω φερτών υλών (χαλίκια, πέτρες) στα κατηφορικά τμήματα του χωματόδρομου.

Για την πρόσβαση στο σπήλαιο με πλωτό μέσο κατευθυνόμαστε προς το ακρωτήριο Κεφάλα με την ομώνυμη μικρή παραλία στην ΝΔ πλευρά του νησιού  κοντά στο χωριό και όρμο, των Βλυχαδιών. Από την παραλία της Κεφάλας ακολουθούμε ευδιάκριτο μονοπάτι που στην πορεία γίνεται ανηφορικό με κατεύθυνση αρχικά δυτικά και στην συνέχεια προς το βορά περνώντας αριστερά και κάτω από λοφίσκο με ένα σπίτι στην κορυφή. Το μονοπάτι συνεχίζει στη δεξιά πλευρά ρεματιάς στο τέλος της οποίας συνεχίζουμε για λίγα μέτρα αριστερά και μετά πάλι δεξιά και προς τα πάνω για την είσοδο του σπηλαίου. Μήκος διαδρομής 750μ. Σημειώνεται ότι δεν υπάρχει μόνιμη δέστρα ή αγκυροβόλιο στο ακρωτήριο Κεφάλα και στην ομώνυμη παραλία.